Bankaların odak alanları, ürün yapıları ve sürdürülebilir dış ticarette dönüşen ihtiyaçlar
Türkiye’de bankaların sürdürülebilirlik alanındaki ürün ve hizmetleri son yıllarda hızla gelişti. Bu gelişim yalnızca kurumsal iletişim düzeyinde değil, kredi politikaları, fonlama yapıları, tedarik zinciri çözümleri ve dış ticaret finansmanı tarafında da daha görünür hale geldi. Düzenleyici tarafta BDDK’nın sürdürülebilir bankacılık çerçevesi ve TSRS ile birlikte, sürdürülebilirlik verisinin bankacılık sistemi içindeki ağırlığının önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor.
Sürdürülebilir finans nedir?
Sürdürülebilir finans, finansal kararların yalnızca kârlılık değil, çevresel etki, sosyal etki ve yönetişim kriterleri dikkate alınarak verilmesidir. Uygulamada bu yaklaşım çoğu zaman ESG başlığı altında ele alınır. Bankalar açısından konu artık yalnızca “iyi niyet” alanı değildir. İklim geçiş riski, sektör riski, tedarik zinciri kırılganlığı, veri eksikliği ve dış ticaret baskısı gibi unsurlar kredi kalitesiyle daha doğrudan bağlantılı hale gelmektedir. BDDK da sürdürülebilirlikle bağlantılı risk ve fırsatların etkili şekilde yönetilmesini ve sürdürülebilir finansman imkanlarının geliştirilmesini temel stratejik amaçlardan biri olarak tanımlıyor.
Bankalar açısından bu artık yalnızca yaklaşım değil:
• Risk yönetim aracı
• Müşteri segmentasyon kriteri
• Uzun vadeli portföy kalitesi göstergesi haline geldi.
Türkiye’de bankaların sunduğu sürdürülebilir finans ürünleri
1. 🌿 Yeşil krediler (Green Loans)
Bankalar çevresel etkisi pozitif projelere yönelik özel finansman ürünleri sunmaktadır.
Bu kapsamda finanse edilen alanlar arasında:
• Yenilenebilir enerji yatırımları (GES, RES vb.)
• Enerji verimliliği projeleri
• Temiz üretim ve temiz ulaşım uygulamaları
• Atık yönetimi
• Su verimliliği yatırımları
• Yeşil binalar
• Elektrikli araç ve filo dönüşümü gibi alanlar öne çıkmaktadır.
👉 Bu krediler çoğu zaman daha uygun faiz ve uzun vade avantajlarıyla sunulmaktadır.
2. ⚡ Sürdürülebilirlik bağlantılı krediler (Sustainability-linked loans-(SLL))
Kredi kullanım alanından bağımsız olarak fiyatlamanın veya kredi marjının belirli sürdürülebilirlik performans kriterlerine (KPI) bağlandığı yapılardır.
Türkiye’de özellikle büyük kurumsal müşteriler tarafında yaygınlaşan bu yaklaşım, bankalar açısından aynı zamanda geçiş riskinin yönetilmesine de katkı sağlamaktadır.
Bu yapılarda:
• Faiz oranı şirketin sürdürülebilirlik performansına bağlı olarak değişebilir
• Örneğin karbon emisyonunun azaltılması veya yenilenebilir enerji kullanımının artırılması gibi hedefler kredi koşullarını etkileyebilir
3. 🟢 Yeşil tahvil, sürdürülebilir tahvil ve sukuk (Green bonds, sustainability bonds & sukuk)
Bankalar ve şirketler çevresel veya sosyal etkisi pozitif projeleri finanse etmek amacıyla sermaye piyasası araçlarına daha fazla yönelmeye başlamıştır.
Bu kapsamda:
• Yeşil tahviller (Green bonds)
• Sürdürülebilir tahviller (Sustainability bonds)
• Sürdürülebilirlik bağlantılı tahviller (Sustainability-linked bonds )
• Yeşil sukuk ve sürdürülebilir sukuk (Green sukuk and sustainability sukuk)
uygulamalarının Türkiye’de giderek yaygınlaştığı görülmektedir.
Bu araçlar özellikle:
• Yenilenebilir enerji
• Enerji verimliliği
• Temiz ulaşım
• Sürdürülebilir altyapı
projelerinin finansmanında kullanılmaktadır.
👉 Özellikle katılım bankaları tarafında yeşil sukuk uygulamaları dikkat çekmektedir.
4. Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar (Sustainability-linked syndications)
Türkiye’de birçok banka uluslararası sendikasyon kredilerini sürdürülebilirlik performans kriterlerine bağlamaya başlamıştır.
Bu yapılarda:
• Kredi maliyeti belirli ESG performans göstergelerine bağlı olarak değişebilmektedir
• Bankaların sürdürülebilir finans hedefleri uluslararası yatırımcılar tarafından takip edilmektedir
👉 Bu yapılar aynı zamanda Türk bankacılık sektöründe sürdürülebilir finans dönüşümünün önemli hızlandırıcılarından biri haline gelmiştir.
5. 📈 Sürdürülebilir yatırım ürünleri
Bankalar ve portföy yönetim şirketleri tarafından:
• ESG kriterlerine göre seçilmiş şirketlere yatırım yapan fonlar
• Sürdürülebilir tahvil / bono fonları
• Temiz enerji, iklim teknolojileri ve sürdürülebilirlik temalı yatırım fonları
• Sukuk ve sürdürülebilir sermaye piyasası ürünleri
giderek daha görünür hale gelmektedir.
👉 Bu ürünler bireysel yatırımcılar açısından sürdürülebilir finans tarafındaki önemli giriş noktalarından biri olarak öne çıkmaktadır.
6. 🤝 Sosyal ve dönüşüm finansmanı
Sürdürülebilir finans yalnızca çevresel değil, sosyal dönüşüm alanlarını da kapsamaktadır.
Bu kapsamda:
• Kadın girişimciliği
• Finansal kapsayıcılık
• KOBİ dönüşümü
• Afet dayanıklılığı
• İstihdam destekleri
gibi alanlara yönelik finansman yapıları gelişmektedir.
Özellikle dönüşüm finansmanı yaklaşımı, karbon yoğun sektörlerin daha sürdürülebilir modellere geçişini destekleyen önemli alanlardan biri haline gelmektedir.
7. Tedarik zinciri ve dış ticaret odaklı ESG finansmanı
Sürdürülebilir tedarikçi finansmanı ve ESG bağlantılı dış ticaret ürünleri özellikle önümüzdeki dönem için dikkat çeken alanlar arasında yer almaktadır.
Özellikle:
• Sürdürülebilir tedarik zinciri finansmanı
• ESG bağlantılı dış ticaret finansmanı
• İhracatçı firmalara yönelik dönüşüm destekleri
giderek daha görünür hale gelmektedir.
8. 🏠 Bireysel sürdürülebilir finans ürünleri
Bireysel müşterilere yönelik ürünler henüz daha sınırlı olmakla birlikte hızlı gelişim göstermektedir.
Öne çıkan uygulamalar arasında:
• Enerji verimli konut kredileri
• Elektrikli araç kredileri
• Karbon ayak izi hesaplama araçları
• Sürdürülebilir yaşam temalı dijital uygulamalar
yer almaktadır.
9. 📊 Danışmanlık ve dönüşüm hizmetleri
Bankalar artık yalnızca finansman sağlayan kurumlar değil, aynı zamanda dönüşüm süreçlerine eşlik eden paydaşlar haline gelmeye başlamaktadır.
Bu kapsamda:
• Karbon ölçümü
• ESG raporlama desteği
• Sürdürülebilirlik dönüşüm danışmanlığı
• Yeşil dönüşüm hazırlıkları
özellikle KOBİ ve ticari segmentte finansmana eşlik eden hizmet alanları olarak öne çıkmaktadır.
Türkiye’de sürdürülebilir finans ürünleri yalnızca “yeşil kredi” yaklaşımıyla sınırlı kalmayıp, yatırım ürünlerinden dönüşüm finansmanına, sermaye piyasası araçlarından danışmanlık hizmetlerine kadar çok katmanlı bir yapıya dönüşmeye başlamaktadır.
Ölçüm tarafında neden hâlâ temkinli olmak gerekiyor?
Türkiye’de ticari bankaların sürdürülebilirlik temalı kredi oranlarını sektör genelinde karşılaştırmayı sağlayan, tek tip, zorunlu ve herkesçe aynı formatta açıklanan bir veri seti henüz olgunlaşmış değil. TSRS’nin devreye girmesiyle kurumsal firmalarda veri kalitesinin artması ve bankaların kredi portföylerini daha ölçülebilir biçimde değerlendirebilmesi bekleniyor. Avrupa tarafında ise European Banking Authority -EBA (Avrupa Bankacılık Otoritesi), bankalar için ESG açıklamaları içinde Green Asset Ratio (Yeşil Varlık Oranı) gibi karşılaştırılabilir göstergeleri tanımlamış durumda. Türkiye’de de yön bu tarafa dönmüş olsa da daha sağlıklı sektörel kıyasların oluşması için zamana ihtiyaç var.
Bu nedenle bugün bankaların açıkladığı sürdürülebilir finansman tutarlarını okurken dikkatli olmak gerekiyor. Açıklanan rakamlar çoğu zaman sadece “o yıl kullandırılan yeni yeşil kredi” anlamına gelmiyor, sürdürülebilir finansman çerçevesine giren daha geniş bir portföyü, sendikasyonları, sosyal finansmanı veya yıllara yayılan kümülatif taahhütleri de içerebiliyor.
Hangi alanlara finansman gidiyor?
Türkiye’de yeşil ve sürdürülebilir finansman en çok şu alanlarda yoğunlaşıyor: güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, enerji verimliliği, temiz ulaşım, kaynak verimliliği, bazı yeşil bina yatırımları ve atık/geri dönüşüm çözümleri. Ticaret Bakanlığı’nın sürdürülebilir finansman başlığı altında uluslararası finansman imkanlarını bu dönüşüm alanlarıyla ilişkilendirmesi de bu çerçeveyi destekliyor.
Türkiye’de Bankaların Sürdürülebilir Finans Yaklaşımları
Buradaki amaç bankaları sıralamak değil, sürdürülebilir finans alanındaki farklı odak ve yaklaşımları genel çerçevede değerlendirmektir.
Garanti BBVA
ESG liderliği ve sürdürülebilirlik iletişimi odaklı banka.
Güçlü Yanları
• Türkiye’de sürdürülebilir finans alanında en aktif oyunculardan biri
• Güçlü ESG iletişimi, CDP görünürlüğü ve uluslararası ESG güvenilirliği
• Yenilenebilir enerji finansmanında güçlü konum
• Net sıfır hedefi açıklayan ilk bankalardan biri
• SBTi tarafında erken dönem taahhüt veren bankalardan biri
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Büyük ölçekli yeşil kredi portföyü
• Sürdürülebilirlik bağlantılı krediler (SLL)
• Dijital sürdürülebilirlik kredileri
• KOBİ’ler için yeşil dönüşüm destekleri
• Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar
Türkiye İş Bankası
Yönetişim, risk yönetimi ve dönüşüm finansmanı odaklı yaklaşım.
Güçlü Yanları
• İklim riski ve dönüşüm finansmanı yaklaşımı
• Büyük ölçekli sürdürülebilir finansman kapasitesi
• Güçlü yönetişim ve raporlama yapısı
• Enerji ve verimlilik finansmanında güçlü konum
• Güçlü sürdürülebilirlik raporlaması ve net sıfır yaklaşımı
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Yeşil tahvil ve mavi tahvil uygulamaları
• Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar
• ESG temalı yatırım fonları
• Sürdürülebilir finans çerçevesi
• Geçiş (Dönüşüm) finansmanı
Akbank
Dönüşüm ve inovasyon odaklı sürdürülebilirlik yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• Modern ESG dili ve dönüşüm yaklaşımı
• Dijital dönüşüm ve sürdürülebilirlik entegrasyonu
• Güçlü sürdürülebilir finans hedefleri
• Sürdürülebilirlik bağlantılı fonlama yapılarında aktif konum
• CDP tarafında güçlü raporlama ve ESG görünürlüğü
• Bilim temelli emisyon azaltım yaklaşımı ve net sıfır hedefleri
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Sürdürülebilir Finansman Çerçevesi
• Yeşil ve sosyal krediler
• Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar
• Dijital karbon ayak izi araçları
• Geçiş (Dönüşüm) finansmanı
Yapı Kredi
Yapılandırılmış ESG bankacılığı yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• Yönetişim ve raporlama uyumu
• Yapılandırılmış ESG dönüşüm yaklaşımı
• TSRS hazırlıkları ve açıklama/raporlama uyumu
• Bilim temelli hedeflerle uyumlu dönüşüm hedefleri
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Sürdürülebilir tahvil ve sendikasyon kredileri
• Sürdürülebilirlik bağlantılı finansman ürünleri
• KOBİ’lere yeşil dönüşüm finansmanı
• ESG yönetişim yapıları
QNB Finansbank
Operasyonel sürdürülebilir finans ve KOBİ dönüşümü odaklı yapı.
Güçlü Yanları
• Operasyonel ESG entegrasyonu
• KOBİ dönüşüm finansmanı yaklaşımı
• Sürdürülebilir finans ürünlerinde aktif yapı
• TSRS ve raporlama hazırlıkları
Öne Çıkan Ürün / Alan
• KOBİ odaklı sürdürülebilir finans çözümleri
• Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kredileri
• Yeşil dönüşüm kredileri
• Dijital bankacılık üzerinden ESG ürünleri
• Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar
VakıfBank
Kamu destekli dönüşüm finansmanı yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• Kamu politikaları ile uyumlu sürdürülebilir finans yaklaşımı
• KOBİ dönüşüm desteği
• Altyapı ve enerji dönüşüm finansmanında aktif rol
• Bilim temelli hedeflerle uyumlu sürdürülebilirlik hedefleri ve dönüşüm yaklaşımı
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Yeşil konut ve enerji kredileri
• Büyük altyapı projeleri finansmanı
• Yeşil dönüşüm kredileri
• Enerji verimliliği finansmanı
Ziraat Bankası
Tarım ve kırsal dönüşüm odaklı sürdürülebilir finans yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• Tarım finansmanı alanındaki güçlü konum
• Kırsal dönüşüm ve sürdürülebilir üretim odağı
• Büyük ölçekli etki yaratma potansiyeli
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Tarım ve sürdürülebilir üretim finansmanı
• Yenilenebilir enerji projeleri
• Kırsal kalkınma odaklı finansman
• Tarım dönüşüm finansmanı
Halkbank
KOBİ ve sosyal etki odaklı sürdürülebilir finans yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• KOBİ ve esnaf dönüşümüne yakın yapı
• Sosyal etki odaklı finansman yaklaşımı
• Enerji verimliliği destekleri
• Net sıfır ve sürdürülebilir bankacılık yaklaşımını kamuya açık şekilde paylaşan kamu bankalarından biri
Öne Çıkan Ürün / Alan
• KOBİ ve esnaf odaklı sürdürülebilir finans ürünleri
• Enerji verimliliği destekleri
• Sosyal etki odaklı kredi programları
TSKB-Türkiye Sınai Kalkınma Bankası
İklim finansmanı ve kalkınma finansmanı liderliği.
Türkiye’de ilk yeşil tahvil (green bonds) ihracını gerçekleştiren banka.
Güçlü Yanları
• IFC / EBRD ilişkileri
• İklim finansmanı (climate finance) ve etki finansmanı (impact finance) derinliği
• Bilim temelli emisyon azaltım yaklaşımı ve teknik ESG uzmanlığı
• Türkiye’de CDP süreçlerine erken katılan finansal kurumlardan biri
• Uluslararası finans kuruluşlarıyla güçlü iş birlikleri
Öne Çıkan Ürün / Alan
• GEFF programı finansmanları
• Yeşil ve sürdürülebilir tahviller
• Yenilenebilir enerji finansmanı
• İklim dönüşüm finansmanı
• Etki değerlendirmesi yaklaşımı
Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası-TYKB
Kalkınma odaklı dönüşüm finansmanı ve sürdürülebilir yatırım yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• Kalkınma ve yatırım finansmanı odağı
• Uluslararası finans kuruluşlarıyla iş birlikleri
• Uzun vadeli dönüşüm projelerine finansman sağlama kapasitesi
• Sürdürülebilir altyapı ve enerji dönüşümüne odaklı yaklaşım
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği finansmanı
• Kalkınma ve yatırım projeleri finansmanı
• Uluslararası fon kaynaklı sürdürülebilir finansman yapıları
• Dönüşüm ve altyapı yatırımları finansmanı
TEB
BNP Paribas bilgi birikimi destekli entegre ESG yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• ESG entegrasyonu
• Kurumsal bankacılık uyumu
• Uluslararası bilgi birikimi
• KOBİ sürdürülebilirlik dönüşümüne yakın yapı
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar
• EBRD GEFF II programı finansmanları
• ESG bağlantılı kurumsal krediler
• Sürdürülebilir dış ticaret finansmanı yaklaşımı
DenizBank
Reel sektör ve tarım dönüşümüne yakın sürdürülebilir finans yaklaşımı.
Güçlü Yanları
• Tarım finansmanı alanında güçlü konum
• Reel sektör dönüşümüne yakın yaklaşım
• GEFF programı kapsamındaki uygulamalarda aktif yapı
• Sürdürülebilirlik bağlantılı fonlamalar alanında görünürlük
Öne Çıkan Ürün / Alan
• GEFF programı finansmanları
• Yeşil dönüşüm teknolojileri finansmanı
• Tarım dönüşüm kredileri
• Sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyonlar
Katılım Bankaları
Öne Çıkan Oyuncular
• Kuveyt Türk Katılım Bankası
• Albaraka Türk
Faizsiz sürdürülebilir finans ve etki finansmanı yaklaşımı
Güçlü Yanları
• Etik finans yaklaşımı
• Sosyal etki ve kapsayıcı finansman odağı
• Faizsiz sürdürülebilir finans modelleri
Öne Çıkan Ürün / Alan
• Yeşil sukuk ihraçları
• Etki finansmanı uygulamaları
• Sürdürülebilir katılım finansmanı ürünleri
Uluslararası Oyuncuların Yaklaşımı:
Türkiye’deki sürdürülebilir finans dönüşümü yalnızca yerel bankalarla sınırlı değil. ING Bank ve BNP Paribas gibi Avrupa merkezli oyuncular ESG entegrasyonu ve portföy dönüşümü yaklaşımıyla öne çıkarken, MUFG Bank geçiş finansmanı tarafında dikkat çekiyor. HSBC ise sürdürülebilir ticaret finansmanı ve küresel ESG uygulamalarıyla sektörde önemli referanslardan biri olarak konumlanıyor.
🌍 Uluslararası fonlar ve kalkınma bankalarının rolü
Sürdürülebilir finansın önemli bir kısmı yalnızca ticari bankalar tarafından değil, uluslararası finans kuruluşları ve kalkınma bankaları tarafından da desteklenmektedir.
• European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)
• International Finance Corporation (IFC)
• European Investment Bank (EIB)
• Agence Française de Développement (AFD)
gibi kurumlar aracılığıyla sağlanan fonlar; Türkiye’de enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, altyapı ve sanayi dönüşüm projelerinin finansmanında önemli rol oynamaktadır.
Bu kaynaklar çoğu zaman yerel bankalar üzerinden kullandırılarak şirketlerin daha uygun maliyetli ve uzun vadeli finansmana erişmesini sağlamaktadır.
Özellikle enerji dönüşümü, KOBİ dönüşümü, iklim finansmanı ve sürdürülebilir altyapı yatırımları tarafında bu kurumların sağladığı finansman ve teknik destekler sektörün dönüşümünü hızlandırmaktadır.
Bu nedenle sürdürülebilir finans, yalnızca bir ürün seti değil, çok katmanlı bir finansman ve dönüşüm ekosistemi olarak değerlendirilmelidir.
Genel Değerlendirme
Türkiye’de sürdürülebilir finans tarafında:
• Kurumsal bankacılık ürünleri oldukça gelişmiş durumda
• Bireysel tarafta ürünler hâlâ sınırlı ancak hızlı büyüyor
• En büyük dönüşüm alanı enerji, sanayi ve KOBİ dönüşüm finansmanı olarak öne çıkıyor
Bununla birlikte bankalar sürdürülebilir finansı artık yalnızca “yeşil ürün” olarak değil, kendi kurumsal dönüşüm hikâyelerinin bir parçası olarak konumlandırmaya başlıyor.
TSKB ve TYKB Kalkınma Bankacılığı perspektifiyle sistemin çok kritik oyuncuları. TSKB’nin kredi portföyündeki sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlantılı kredilerin yüksek payı ve TYKB’nin sürdürülebilir yaklaşımı, bu kurumların klasik ticari bankacılıktan farklı bir rol üstlendiğini gösteriyor.
Katılım Bankaları; Bu alanda klasik yeşil kredi dilinden farklı olarak etik finans, sürdürülebilir ürünler ve sukuk tarafı öne çıkıyor.
Garanti BBVA, Akbank, İş Bankası, Yapı Kredi, TSKB, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası (TYKB), QNB Finansbank ile kamu tarafında Halkbank ve VakıfBank gibi bankalar; CDP, SBTi ve UNEP FI Principles for Responsible Banking (PRB) gibi uluslararası sürdürülebilirlik inisiyatifleriyle uyumlu dönüşüm, raporlama ve hedef yönetimi süreçlerinde daha görünür bir yaklaşım sergilemektedir.
🟢 Sürdürülebilir tahviller neden önemli?
Sürdürülebilir tahvil ve sukuk ihraçları, bankaların yalnızca kredi kullandıran değil, aynı zamanda sürdürülebilir projeler için uluslararası piyasalardan kaynak sağlayan kurumlar haline geldiğini göstermektedir.
Bu araçlar:
• bankaların fonlama yapısını dönüştürür
• sürdürülebilir finans hacmini büyütür
• uluslararası yatırımcı ile bağlantı kurar
Sürdürülebilir Dış Ticaret neden ayrı bir başlık ve kritik?
Türkiye’de sürdürülebilir finansın en stratejik alanlarından biri de dış ticarettir.
• Avrupa Yeşil Mutabakatı ve özellikle
• Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)
gibi düzenlemeler, ihracat yapan firmalar için sürdürülebilirliği zorunluluk haline getirmektedir.
Bu durum:
• karbon ölçümü
• üretim dönüşümü
• finansman ihtiyacı
• nakit akışı baskısı
gibi alanlarda yeni ihtiyaçlar doğurmaktadır.
BDDK’nın sürdürülebilir bankacılık yol haritasında da bankacılık altyapısının güçlendirilmesi, AB Yeşil Mutabakatı ve sınırda karbon düzenlemesi takvimiyle ilişkilendiriliyor.
Bu nedenle dış ticarette bankalar açısından üç şey daha kritik hale geliyor:
• riskin doğru fiyatlanması
• müşterinin dönüşüm kapasitesinin ölçülmesi
• finansmanın yalnızca nakit değil uyum aracı olarak da tasarlanması
🔗 Bugün dış ticaret tarafında görülen ürün ve çözümler
Türkiye’de sürdürülebilir dış ticaret finansmanı henüz tam standardize olmuş olmasa da önemli örnekler bulunmaktadır:
• Dış ticaret finansmanı işlemlerine ESG kriterlerinin entegre edilmesi
• Sürdürülebilir tedarikçi finansmanı yapıları
• Yeşil yatırım bağlantılı ithalat finansmanı
• Uluslararası fonlarla desteklenen dönüşüm kredileri
Öne çıkan bazı uygulamalar:
• Akbank, sürdürülebilir tedarik zinciri ve yeşil DBS tarafında ticari finansı sürdürülebilirlik kriterleriyle ilişkilendiren bir yaklaşım sunmaktadır.
• Türkiye İş Bankası, sürdürülebilir tedarikçi finansmanı sistemiyle büyük alıcı–tedarikçi yapısında çevresel performansın finansman koşullarıyla ilişkilendirilebileceğini göstermektedir.
• Kuveyt Türk Katılım Bankası, sürdürülebilir dış ticaret finansmanlarını doğrudan ürün başlığı olarak tanımlamakta ve ihracat/ithalat odaklı firmalara sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu çözümler sunduğunu belirtmektedir.
• TSKB ve uluslararası finans kuruluşları tarafında ise GEFF, ticaret kolaylaştırma ve yeşil teknoloji yatırımlarını destekleyen finansman yapılarıyla dış ticaret yapan firmaların dönüşüm finansmanına dolaylı katkı sağlamaktadır.
🚀 Geliştirilebilecek ürün alanları
Önümüzdeki dönemde özellikle şu ürünlerin daha fazla gelişmesi beklenmektedir:
• Sürdürülebilirlik bağlantılı ihracat finansmanı / dış ticaret finansmanı
• Sürdürülebilir tedarik zinciri finansmanı
• Yeşil dönüşüm yatırımlarına bağlı ithalat finansmanı
• CBAM uyum finansmanı (ölçüm, danışmanlık ve yatırım birlikte)
• Geçiş (Dönüşüm) finansmanı (tam yeşil olmayan ancak dönüşüm sürecindeki firmalar için)
Bu ürünler yalnızca müşteri ihtiyacını karşılamakla kalmaz, bankaların kredi portföyünü de geleceğe hazırlayan araçlar haline gelir.
🎯 Sonuç
Türkiye’de sürdürülebilir finans:
• Büyük ölçüde kurumsal krediler, proje finansmanı, sendikasyonlar ve uluslararası kaynaklı yapılar üzerinden büyüyor
• KOBİ tarafında ise henüz gelişim aşamasında
• Dış ticaret ile birlikte daha stratejik bir hale geliyor
• TSRS ile veri kalitesinin artması, bankaların kredi portföyünü daha sağlıklı sınıflandırabilmesi ve zaman içinde daha karşılaştırılabilir göstergelerin oluşması bu süreci destekleyecektir.
Sürdürülebilir finans artık sadece “yeşil kredi” meselesi değil; risk yönetimi, dış ticaretin sürdürülebilirliği, tedarik zincirinin dayanıklılığı ve kredi riskinin yeniden fiyatlanması meselesi.
Bu yazı bir çalışma notu ve perspektif paylaşımı niteliğindedir.
Bankaların ürün kapsamı, uygunluk kriterleri ve yapılandırmaları işlem bazında değişebilir.
Somut ihtiyaçlar için ilgili bankalar ve uzman ekiplerle doğrudan iletişime geçilmesi en sağlıklı yaklaşım olacaktır.
Yeşim Sarısu
Çalışma Notu – Mayıs 2026